• Basque theatre
  • The Pastorale
  • The Souletin mascarade
  • Toberak
    • Irisarriko toberak
  • Barneko antzerkia
• Bertsolarism
• Basque Dance
• Basque literature
• Music and singing
• Basque culture video library
• Witnesses to the Basque culture
• Basque culture

(We apologize for not being able to present the contents in English for the moment. You can get the information in absence in one of the other languages available on the site. ). Language Issues

Irisarriko toberak Baxe Nabarreko famatuenetarikoak izan dira, Jean-Michel Guicher ikerlariaren bi irisartar informatzaileen arabera. Denbora guti barne, tobera frango antolatu ziren: 1883an, 1914an, (Georges Hérelle)k ikusia), 1921an, 1928an eta 1937an.

Herriko plazan

Epaileak eta publikoa Irisarriko plazan (1937).

Antzezlan hauek besterik ezean eginak ziren. Arau morala haustea akusatuak zirenak, bereziki ezkontza kontuetan, dirua edo arnoa eskaini behar zien gazteei gauazko toberak (tutak eta berdura) ixilarazteko. Errefusatzen bazuten "zorra" gazteei pagatzea, toberak antolatzen ziren herriko plazan.

Prestaketa luze bat

Dantzariak herriko plazan sartzen, 1937ko toberetan.

Herritar andana batek partehartzen zuen toberetan (150-200 arte), denak gizonak. Eta lan handia eskatzen zuen. Jantziak josi, zaldiak eta astoak bildu desfilearentzat. Maiz, Besta-Berriko jantziak baliatzen ziren eta beste batzu alokatzen. Zurginak oholtza egiten zuen eta plaza erdian muntatzen. Erretorraren baimena erosten zen diru truk. Ikusgarri-auzia pagatuz zen eta desfilea Zelai auzotik heldu zen plazara.

Bertsolari eta musikari

Luhosoko Larralde eta Irisarri Indarteko Larramendy bertsolariak (1937).

Bertsolarien lekua nabarmena zen eta garrantzitsua. 1928an, bi bertsolarik parte hartu zuten: Eiheralarreko Larramendy eta Luhosoko Larralde. 1937an, Larramendy berriki zendua baitzen, bere semeak ordaindu zuen eta Larralderekin parte hartu zuen. Bestalde, 1928ko toberetan, azpimarratzekoa da Faustin Bentaberry (1869-1936) musikari ezaguna hor zela.

Bibliografia

• Xabier Itçaina
• Désordre public et ordre social. Les transformations du charivari en Labourd intérieur (XIX-XXe). Xabier Itçaina.
• Xabier Itçaina - 2007ko Itsasuko kabalkadak (www.dantzan.com)
• La tradition de danse en Béarn et Pays Basque français. Jean-Michel Guilcher. Editions de la MSH, Paris, 1984.
• "Etudes sur le théâtre basque. Le théâtre comique. Chikitoak et koblak. Mascarades souletines. Tragi-comédies de Carnaval. Sérénades charivariques. Parades charivariques. Farces charivariques." par Georges Hérelle. Librairie Ancienne Honoré Champion-Edouard Champion. 5, quai Malaquais, Paris, 1925.

Igo